Teknoloji, Güç ve Kontrol

Üniversitede araştırma görevlisi olarak çalıştığım yıllarda tanık olduğum bir olay, deyim yerindeyse belleğime kazınmış, bundan kendime çıkarttığım ders ise, bana bugüne kadarki yaşantım boyunca birçok konuda yol gösterici olmuştur.

Laboratuvarın atölye kısmında, konusunda çok da deneyimli olmadığını bildiğim teknisyen bir arkadaşım, kendisine verilen aluminyum çubuğu, şekillendirmek üzere tornaya bağlayıp, çubuğun dönmesi için motorun düğmesine bastı. İlk bakışta son derece hafif ve zararsız görünen, yaklaşık bir metre boyunda ve bir parmak kalınlığındaki aluminyum çubuğun bir ucunun tornadaki bağlantı yerinden kurtulup, motorun hızla dönmeye başlamasıyla oluşan güçlü merkezkaç kuvvetinin de etkisiyle birdenbire yamulduğunu ve saliseler içinde, teknisyen arkadaşımın çenesi ve alnının tam ortasında derin bir yara ara açacak şekilde savrulduğunu gördüm. Bir anda ne olduğunu şaşıran arkadaşım can havliyle tekrar motorun kapatma düğmesine bastıktan birkaç saniye sonra, atölyedeki görüntü korkunçtu. Arkadaşımın yüzünden kanlar akıyor, birkaç saniye önce dümdüz ve pek zarasız görünen o çubuğun yerinde şimdi bir ucu tornada, diğer ucu havada, yamuk-yumuk, şekilsiz bir cisim duruyordu.

Arkadaşım hemen hastaneye kaldırılıp, tedaviye alındı ve uzunca bir süre sonra da iyileşti. Kendisi bu yaradan ölmedi, ama yeterince şanslı olmasaydı, ölebilirdi. Kendisine bu olaydan birtakım dersler çıkardığına eminim; her açıdan oldukça pahalı dersler.

Bu olaydan benim kendi açımdan çıkardığım ders ise şuydu:

      Gücün son derece bilinçli bir şekilde ve dikkatlice kullanılması gerekir.

Günümüzde sadece kullanımı kolay veya ucuz olduğu için, gücünün ve verebileceği zararın farkında olmadığımız pek çok “alet” veya “araç” var elimizin altında. Aslında kendi başlarına önemli birer güce sahip bu “aletlerin” ortak bir adı da var...

Teknoloji

Evet, teknoloji bilinçsizce kullanıldığında gerçekten büyük zararlar verebilecek bir güce sahip. Bu zararlara pek çok örnek vermek mümkün: Internette güvenliği yeterince ciddiye almadığı için banka hesapları boşalanlar; satıcıya kanarak “son teknoloji” pahalı oyuncaklar alıp, sistem odaları bilişim fuarlarına benzemesine rağmen, küçük ama bilinçli rakiplerinin arkasından bakakalan şirketler. Veya benzer şekilde, teknolojiyi kullanacak çalışanlarına kulaklarını tıkayıp, şirketlerini tepeden inme teknoloji çözümleri ile büyütüp, geliştirebileceklerini sanan şirket yöneticileri. Bunlara benzer pek çok örnek daha vermek mümkün.

Peki ne yapmak gerekiyor? Tehlikeli diye teknolojiyi kullanmayalım mı? Elbette hayır. Her sorunun olduğu gibi, bu sorunun da bir çözümü var; anahtar sözcük ise:

Kontrol

Sözkonusu teknoloji ve ardındaki güç, iş gereksinimleri doğrultusunda temin edildikten sonra, doğru bir şekilde yönetilmesi veya bir başka ifadeyle, zararlarından arındırılıp, avantaja dönüştürülmesi gerekiyor. Bu gücü kontrol edebilecek kişiler ise, günümüzde neredeyse ucu bucağı görünmeyecek genişliğe ulaştığı yetmezmiş gibi, bir de standartları ve kuralları her dakika değişen teknolojiyi bir bütün olarak kavrayabilecek ölçüde deneyim sahibi, iş sorunlarını “anlayıp” alternatif çözümlerini görebilecek genişlikte vizyona sahip yöneticiler ve şirketin ve gereksinimlerinin büyüklüğü oranında, kendisine destek olacak teknik ekipler ve/veya kaliteli, konusunda uzman dış kaynak şirketleridir. Bu arada sırası gelmişken, teknolojinin yanısıra, teknik personelin ve dış kaynak kullanımının da, doğru yönetilmediğinde, en az teknolojinin kendisi kadar zararlı olabileceğini hatırlatmakta yarar var.

Son olarak, bu konuda küçük bir ipucu vermeyi de yararlı buluyorum: Günümüzün en güçlü teknolojilerinden biri olan Internet’in şirket çalışanlarınca, şirket yararları doğrultusunda kullanılmasını düzenleyecek yazılı ve etkili bir Internet Kullanım Kuralları veya daha da iyisi, geniş kapsamlı bir Teknoloji Kullanım Kuralları belgesinin, şirket gereksinimleri ve muhtemel riskler değerlendirilmek suretiyle, bu teknolojiyi kullanan (kullanmayan kaldı mı?) her şirket tarafından bir an önce hazırlanıp yürürlüğe koyulması, şirketi teknik, ticari ve hukuki açılardan birçok risklere karşı koruyucu bir kalkan görevi görecektir.